Faik Yılmaz
Edebiyat dünyasına ölümsüz eserler kazandıran aynı zamanda genç yaşlarında trajik ölümleri ile tanınan Bronte ailesinin en gözde üyesi Charletto Bronte’dir. (1816-1855) ‘Uğultulu Tepeler’ romanı ile bilinen Emily Bronte sadece 30 yaşında , ‘Agnes Grey’ romanı yazan Anne Bronte 29 yaşında hayatını kaybetmiş, Jane Eyre’in yazarı Charlotte Bronte de aynı talihsiz sonla sadece 39 yaşında hayata veda etmiştir.
Eserlerinde kendi hayatlarından acı izler taşıyan Bronte kardeşlerin sonlarının, romanlarındaki kahramanların ölüm şekilleri ile benzerlik göstermesi kötü birer tesadüfün ötesinde adeta alın yazılarının yansıması olmuştur. Jane Eyre, yazarın 1847 yılında yayınlanmış en bilinen eseridir. Yazarın çocukluktan
olgunluğa geçiş sürecini anlatan bir oluş romanıdır. Ayrıca romana adını veren Lowood okulu Charletto Bronte’nin okuduğu Clergy Daugters Scholl’dan esinlenmiştir.
Farklı toplum tabakaları arasındaki aşkı konu alan romanda, Jane Eyre kadınların hor görüldüğü
toplumda ayakta kalma çabasını anlatır. 19. Yüzyıl İngiltere’sinde kadınlar öfke, arzu ve özgürlük
isteklerini dile getiremezken yazar eserinde bu yasak duyguları karanlık mekanlar, gizemli olayları
gotik öğeler ile simgeleştirir. Bronte korkutucu olanı dış dünyaya değil insanın içine yerleştirir. Manevi
dinamikleri de sıkça işleyen yazar kendi yaşamından da bölümleri eserine yansıtır. Hatta romanda
insanı oldukça etkileyen arkadaşı Helen’in ölüm sahnesinin ablasının ölümü ile birebir aynı olduğu
söylenir.
Kitabın konusuna gelince; anne ve babasının ölümü ile dayısının yanına yerleşen Jane Eyre dayısında
da hayatını kaybetmesi ile yengesi tarafından büyütülür. Burada evin Külkesi Cindirella misali türlü
eziyetler ile karşılaşan Jane Eyre bir rahibe okuluna gönderilir. Orada zihni dönüşüm yaşayan Jane
Eyre’in önce aşık olması sonra kuzenleri ile karşılaşması ile tamamen değişir. Zengin ama çirkin Bay
Rochester ile aynı zamanda kuzeni de olan John Rivers arasında git gel yaşayan Jane Eyre’in seçimi ne
olacaktır?
Bedeni hazlar yerine affetmeyi, sevgiyi, sadakati öne çıkaran eserde kadın hakları gibi döneminde
oldukça cesur sayılan toplumsal olgular da başarılı biçimde işlenmiştir. Kitap hem dönem eseri olması,
hem dilinin gücü hem de kadının dünyasında yaşanan zorlukları anlatması bakımından oldukça önemli
bir eserdir.
